Prawo

3 czerwiec 2026

Mediacje 2026 – Co nowego w mediacji piszczy? Mediacje sposobem na przyśpieszenie rozpoznania spraw sądowych

W każdej sprawie, w której mediacja jest dopuszczalna, sąd aktualnie obowiązany jest rozważać, czy skierować strony do mediacji. Dokonuje się tego jeszcze przed pierwszym posiedzeniem. W pozwie obligatoryjnie musi się znaleźć informacja, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. Do oceny czy sprawa może zostać skierowana do mediacji powinny zostać wykorzystane również odpowiedź na pozew i dalsze pisma procesowe stron, jeżeli zostały złożone.

Mediacje są dobrowolną alternatywą rozstrzygania sporów, usankcjonowaną przez przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Każdy, kto ma roszczenie i każdy przeciwko komu formułowane jest roszczenie może na każdym etapie sporu podejmować próby przekierowania go na drogę polubownych rozmów, negocjacji. Mediacje mogą być prowadzone w każdej sprawie, poczynając od spraw rodzinnych po sprawy gospodarcze, a wszystko co jest w ich toku omawiane, czy proponowane pozostaje tajemnicą, strony nie mogą wykorzystywać tych wiadomości przeciwko sobie. Podczas mediacji strony mają znacznie większą swobodę zarówno co do formułowanych wypowiedzi, jak i stawianych propozycji. Musimy pamiętać, że postępowanie sądowe jest sformalizowane i opiera się na konkretnych dowodach, a wyrok musi być rzeczowy i wykonalny.

Spotkanie informacyjne – co to takiego?

Stosunkowo od niedawna ustawodawca postanowił wprowadzić dodatkową formę zachęcenia do mediacji lub wyboru innego rodzaju metody polubownego pozasądowego rozwiązania sporu poprzez poinformowanie stron poza rozprawą o możliwościach i korzyściach związanych z tymi metodami.

Tak zwane spotkanie informacyjne nie jest rozprawą ani innym posiedzeniem sądu. Odbywa się niezależnie od rozprawy lub innego posiedzenia wyznaczonego w rozpoznawanej sprawie.

Do udziału w spotkaniu informacyjnym wzywa Sędzia prowadzący sprawę zawsze jeżeli uzna – w okolicznościach danej sprawy – celowość poinformowania stron poza rozprawą o możliwościach i korzyściach związanych z pozasądowymi metodami polubownego rozwiązywania sporów. Decyzję o wezwaniu na takie spotkanie Sąd może podjąć na każdym etapie postępowania. Wezwanie powinno zawierać wskazanie czasu i miejsca spotkania oraz pouczenie o skutkach nieusprawiedliwionego niestawiennictwa. O spotkaniu zawiadamia się również pełnomocników stron.

Wezwanie powinno być ogłoszone lub doręczone stronom co najmniej na tydzień przed spotkaniem.

Osoby, które mogą prowadzić spotkanie informacyjne to zarówno sędzia będący członkiem składu rozpoznającego sprawę stron wezwanych na spotkanie, jak i każdy inny sędzia, referendarz sądowy, urzędnik sądowy, asystent sędziego lub stały mediator, jeżeli zgodzi się prowadzić je nieodpłatnie.

To Sąd decyduje o terminie i miejscu odbywania spotkań informacyjnych oraz Sąd wyznacza osobę prowadzącą takie spotkanie.

Ze spotkania informacyjnego sporządza się notatkę, w treści której stwierdza się, czy spotkanie informacyjne odbyło się, kto je prowadził i czy strony wezwane na spotkanie były na nim obecne.

Nieuzasadnione niestawienie się strony na spotkanie informacyjne zagrożone jest sankcją w postaci możliwości obciążenia jej kosztami nakazanego stawiennictwa na posiedzenie lub spotkanie strony przeciwnej.

Koszty mediacji – zmiany od marca 2026 roku

Spore zainteresowanie mediacjami jako alternatywnymi sposobami rozstrzygania sporów spowodowało konieczność podwyższenia stawek, które od lat pozostawały na niezmiennym poziomie.

Koszty mediacji są zawsze mniejsze od kosztów prowadzonego postępowania sądowego i to nie ulega wątpliwości. Strony pokrywają je po połowie, dokonując płatności na konto mediatora.

Jeśli mediacje prowadzone są na podstawie postanowienia Sądu, po wszczęciu postępowania sądowego, mediator obowiązany jest aktualnie stosować stawki określone w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości wynagrodzenia i podlegających zwrotowi wydatków mediatora w postępowaniu cywilnym z dnia 12 lutego 2026 r.

Zgodnie z § 2, 3, 4 ww. rozporządzenia:

W sprawach o prawa majątkowe o wartości przedmiotu sporu do 200 000 złotych wynagrodzenie mediatora wynosi 2 % wartości przedmiotu sporu, jednak niemniej niż 300 złotych i nie więcej niż 4000 złotych za całość postępowania mediacyjnego. W sprawach o prawa majątkowe o wartości przedmiotu sporu powyżej 200 000 złotych wynagrodzenie mediatora wynosi 4000 złotych oraz 1 % od nadwyżki ponad 200 000 złotych, nie więcej jednak niż 8000 złotych za całość postępowania mediacyjnego. Wynagrodzenie zaokrągla się w górę do pełnego złotego.
W sprawach o prawa majątkowe, w których wartości przedmiotu sporu nie da się ustalić, oraz w sprawach o prawa niemajątkowe wynagrodzenie mediatora za prowadzenie postępowania mediacyjnego wynosi za pierwsze posiedzenie 300 złotych, a za każde kolejne – 200 złotych, łącznie nie więcej niż 900 złotych za całość postępowania mediacyjnego.
W sprawach, o których mowa w ust. 2, wynagrodzenie mediatora za prowadzenie postępowania mediacyjnego bez posiedzenia mediacyjnego wynosi 300 złotych za całość postępowania mediacyjnego.

3 Zwrotowi podlegają udokumentowane i niezbędne wydatki mediatora poniesione w związku z przeprowadzeniem mediacji na pokrycie kosztów:

1) przejazdów – w wysokości i na warunkach określonych w przepisach dotyczących wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej;

2) najmu pomieszczenia niezbędnego do przeprowadzenia posiedzenia mediacyjnego – w wysokości nieprzekraczającej 110 złotych za jedno posiedzenie;

3) korespondencji – w wysokości nieprzekraczającej 50 złotych.

4 W razie nieprzystąpienia stron do mediacji mediatorowi przysługuje zwrot poniesionych wydatków w wysokości nieprzekraczającej 110 złotych.

Wynagrodzenie mediatora będącego podatnikiem obowiązanym do rozliczenia podatku od towarów i usług, określone w § 2 , podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług obliczoną zgodnie z przepisami o podatku od towarów i usług.

Radca Prawny Katarzyna Brodziak – radca prawny, adwokat, mediator sądowy, założycielka Kancelarii prawnej i mediacyjnej Brodziak z siedzibą w Częstochowa. Moim celem jest, by nie żałowali Państwo przekroczenia progu mojej Kancelarii, do której serdecznie zapraszam.

Siedziba Kancelarii (radca prawny, adwokat) znajduje się w Częstochowie przy ul. Dąbrowskiego 26 lok. 2, jednakże zasięg terytorialny i termin świadczonych usług jest dostosowany do potrzeb naszych Klientów. Jeżeli mieszkasz w takich miejscowościach jak Blachownia, Janów, Kamienica Polska, Kłobuck, Kłomnice, Konopiska, Kruszyna, Krzepice, Lipie, Miedźno, Mstów, Mykanów, Olsztyn, Opatów, Panki, Poczesna, Popów, Przystajń, Rędziny, Starcza i Wręczyca Wielka, Lubliniec, Boronów, Ciasna, Herby, Kochanowice, Koszęcin, Pawonków i Woźniki, Myszków, Dąbrowa Zielona, Irządze, Koniecpol, Koziegłowy, Kroczyce, Lelów, Niegowa, Poraj, Przyrów, Szczekociny, Włodowice i Żarki – to Sądem, który będzie właściwy do przeprowadzenia postępowania, będzie Sąd Okręgowy w Częstochowie.

Kancelaria (radca prawny, adwokat) świadczy usługi na rzecz osób z Częstochowy oraz Blachownia, Janów, Kamienica Polska, Kłobuck, Kłomnice, Konopiska, Kruszyna, Krzepice, Lipie, Miedźno, Mstów, Mykanów, Olsztyn, Opatów, Panki, Poczesna, Popów, Przystajń, Rędziny, Starcza i Wręczyca Wielka, Lubliniec, Boronów, Ciasna, Herby, Kochanowice, Koszęcin, Pawonków i Woźniki, Myszków, Dąbrowa Zielona, Irządze, Koniecpol, Koziegłowy, Kroczyce, Lelów, Niegowa, Poraj, Przyrów, Szczekociny, Włodowice i Żarki.

30 kwiecień 2026

Czy mogę swobodnie mieszkać w domu/lokalu stanowiącym własność mojego małżonka?

Katarzyna Brodziak Prawo

Czy właściciel, będący moim małżonkiem może mnie eksmitować z domu?

Podejmując decyzję o małżeństwie nigdy nie zakłada się, że może ono przedwcześnie ulec zakończeniu. Życie pisze swoje scenariusze, a prawo stale stara się za tym nadążać – z mniejszym, bądź większym skutkiem. Często w stanie faktycznym sprawy, małżonkowie nie są wspólnie właścicielami domu lub mieszkania, które zajmują. Czasem wprowadzamy się do mieszkania, które zostało zakupione przez drugiego małżonka przed ślubem lub też zostało nabyte w efekcie darowizny, czy dziedziczenia. Stanowi ono wówczas majątek osobisty żony lub męża i tym samy, jego wyłączną własność. Póki jest pięknie, małżonkowie wspólnie pracują, czynią nakłady i korzystają z mieszkania w zgodzie, brak jest większych problemów, a czujność pozostaje uśpiona. Jednak jak to w życiu bywa, sytuacja zmienia się gdy sielanka się kończy, a zaczynają nieporozumienia i rozpad małżeństwa, a co za tym idzie – rozwód. Co wówczas z dalszym wspólnym zamieszkiwaniem? Czy małżonek, który nie jest właścicielem musi się obawiać, że małżonek – właściciel go wyrzuci, eksmituje i każe zabrać ze sobą wszystkie rzeczy? Czy podczas sprawy rozwodowej nie właściciel – małżonek, może nadal zajmować lokal, dotychczas wspólnie zamieszkiwany?

Przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w tym zakresie zawierają jeden konkretny artykuł: Jeżeli prawo do mieszkania przysługuje jednemu małżonkowi, drugi małżonek jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w celu zaspokojenia potrzeb rodziny. Przepis ten stosuje się odpowiednio do przedmiotów urządzenia domowego.

Co to znaczy? Czy muszę się wyprowadzać? Czy zakładając sprawę o rozwód muszę szukać innego mieszkania?

Przyjmuje się w praktyce, że wspólne pożycie małżonków wymaga przestrzeni i wyposażenia gospodarstwa domowego rodziny. Mieszkanie należy do najważniejszych dóbr materialnych zaspokajających zarówno indywidualne potrzeby małżonków i ich dzieci, ale i wspólne potrzeby rodziny.

Dopóki trwa małżeństwo (stosunek prawny wynikający z zawarcia małżeństwa), małżonek niebędący właścicielem mieszkania ani niemający do niego innego uprawnienia, ma rodzinnoprawny tytuł do korzystania z niego dla zaspokojenia potrzeb rodziny.

Uprawnienie powyższe wygasa w przypadku:

1) ustania małżeństwa na skutek rozwodu lub śmierci jednego z małżonków (a także orzeczenia o uznaniu za zmarłego lub sądowego stwierdzenia zgonu), unieważnienia małżeństwa;

2) uprawomocnienie się orzeczenia separacji,

3) utratę przez współmałżonka tytułu prawnego do mieszkania,

4) uzyskanie przez korzystającego małżonka tytułu prawnego do mieszkania zaspokajającego potrzeby rodziny,

5) zaprzestanie korzystania z mieszkania w celu zaspokojenia potrzeb rodziny.

Powyższe oznacza, że póki trwa małżeństwo, brak jest podstaw do eksmitowania małżonka niebędącego właścicielem. Wyjątkiem są sytuacje, gdzie dochodzi do przemocy i nadużywania alkoholu.

Uprawnienia przewidziane w ww. przepisie nie przysługują osobom pozostającym w związkach nieformalnych (konkubinatach, związkach partnerskich).

Zasadą jest zatem, że póki trwa małżeństwo, właściciel nie może domagać się eksmisji swojego małżonka, gdyż ten posiada ‘’tytuł prawny’’ do zajmowania lokalu, wynikający ze stosunku małżeństwa. Prawomocne orzeczenie rozwodu uprawnia dopiero do żądania opuszczenia lokalu przez niechcianego lokatora w osobie byłego małżonka.

31 marzec 2026

Jak mediacje ratują relacje rodzicielskie przy rozwodzie?

Katarzyna Brodziak Prawo

Powróćmy do pojęcia mediacji w ogóle, jako alternatywy dla rozstrzygania sporów sądowych wyrokiem Sądu. Czym są mediacje, poruszaliśmy już wielokrotnie w redagowanych dla Państwa artykułach blogowych. Dla przypomnienia należy wskazać, że mediacje określa się jako niewymuszone, poufne i niesformalizowane postępowanie pozasądowe, gdzie możliwe jest zawarcie ugody. Mediacje są dobrowolne, można je przeprowadzić na każdym etapie postępowania już trwającego, jak i przed wytoczeniem sprawy sądowej.

Mediacje są możliwe w każdym rodzaju postępowania, również w sprawach rodzinnych, w sprawach o rozwód, w sprawach związanych z opieką nad dziećmi, w sprawach o alimenty, w sprawach uregulowania kontaktów etc.

Mediacje sądowe i prywatne – szybsza i tańsza droga do ugody

Możemy mieć do czynienia z mediacjami sądowymi i mediacjami prywatnymi. Mediacja sądowa odbywa się w trakcie trwającego już postępowania sądowego, kiedy Sąd na mocy postanowienia, za zgodą stron kieruje je na mediację do mediatora.

Co raz jednak częstszym rozwiązaniem jest mediacja prywatna, przeprowadzana po zgłoszeniu się przez strony do wykwalifikowanego mediatora, który na podstawie umowy ze stronami, przeprowadza mediacje w swojej kancelarii, a wypracowaną ugodę przesyła do Sądu celem – wyłącznie – zatwierdzenia przez Sąd. Strony nie muszą wówczas prowadzić postępowania sądowego. Ugoda zatwierdzona przez Sąd ma taką samą moc prawną jak wyrok. Ustawodawca taki sposób rozwiązywania sporów zaproponował jako alternatywę dla długotrwałych, kosztownych postępowań.

Postępowanie, tj. mediacja prywatna (na podstawie umowy z mediatorem) odbywa się bez konieczności wizyty w Sądzie przez zainteresowane strony. Koszty są znacznie mniejsze niż przy klasycznym postępowaniu sądowym. Ograniczamy się wyłącznie do spotkań z mediatorem, bez stawiennictwa w Sądzie.

Rozwód, a dzieci – jak uniknąć walki na sali sądowej?

Jeżeli mamy małoletnie dzieci to Sąd, który prowadzi postępowanie rozwodowe musi rozstrzygnąć w wyroku rozwodowym nie tylko o rozwiązaniu małżeństwa, ale również musi zawrzeć uregulowania dotyczące wspólnych dzieci. W tym przede wszystkim zobowiązany jest określić komu przysługuje władza rodzicielska, czy kontakty mają być ustalone, a jeśli tak, w jaki konkretnie sposób, a ponadto jakie koszty utrzymania małoletnich ma ponosić rodzic, który nie sprawuje pieczy bieżącej.

Niewątpliwie sam rozwód to już spore wyzwanie dla emocji, a tym bardziej, gdy w tle są małoletnie dzieci, których dobro jest priorytetowe. Są to sprawy wymagające odpowiedniego wyważenia i zachowania spokoju, tak aby zaspokoić przede wszystkim potrzeby małoletnich.

Rozwód z reguły odbywa się w atmosferze konfliktu, napięcia, wzajemnych zarzutów w wielu aspektach i bardzo łatwo w natłoku emocji, jest zapędzenie się w przysłowiowy kozi róg, ze szkodą dla wspólnych dzieci. Rodzice, którzy stają w obliczu rozstania i idącej za tym konieczności uregulowania kwestii związanych zarówno z władzą rodzicielską, jak i alimentami – niejednokrotnie ze swoich dzieci czynią tzw. kartę przetargową, raniąc je przy tym i siebie nawzajem. Sąd jest to miejsce, gdzie sprawy odbywają się zgodnie z wokandą, a przebieg rozprawy jest sformalizowany i nie pozwala na uzewnętrznienie się i ujawnienie nadmiernych emocji. Dodatkowo, stres, który towarzyszy nam podczas rozpraw sądowych oraz niesprzyjająca atmosfera murów sądowych często powoduje w nas blokadę i niemożność wyrażenia swojego stanowiska.

Dlaczego mediacja to najlepsze rozwiązanie dla rodziny?

Mediacja z kolei pozwala nam na swobodne wyrażenie swoich stanowisk i swojego punktu widzenia, bez presji i nacisku. Jest to czas kiedy, każda ze stron może powiedzieć jak widzi rozwiązanie sporu i jakie są jej propozycje z argumentacją za i przeciw.

Bardzo często powodem nieporozumień jest najzwyczajniej brak możliwości swobodnego wyrażenia swojego własnego stanowiska i tym samym brak komunikacji. Rozwiązanie najczęściej jest łatwiejsze niż nam się wydaje, a wymaga jedynie wsparcia osoby bezstronnej. Emocje niejednokrotnie biorą górę i nie pozwalają stronom na samodzielne wypracowanie konsensusu. Potrzeba wzajemnego zrozumienia i dialogu pełni niezwykle istotną rolę w rozwiązywaniu konfliktów.

Spory rodzinne to spore pole do rozmów, mediowania, wypracowywania wspólnych warunków, propozycji, gdzie mediator pomaga obu Stronom usłyszeć się nawzajem, zrozumieć swoje potrzeby i znaleźć wspólne rozwiązanie. Mediacje to na obecnym etapie systemowym, najlepsze rozwiązanie dla spraw o rozwód, o powierzenie władzy rodzicielskiej, uregulowanie kontaktów z małoletnimi dziećmi, o ustalenie alimentów.

Radca Prawny Katarzyna Brodziak – radca prawny, adwokat, mediator sądowy, założycielka kancelarii prawnej radcy prawnego i mediatora z siedzibą w Częstochowa. Moim celem jest, by nie żałowali Państwo przekroczenia progu mojej Kancelarii, do której serdecznie zapraszam.

25 luty 2026

5 kroków do skutecznej ugody – jak wygląda spotkanie z mediatorem i jak się do niego przygotować?

Katarzyna Brodziak Prawo

Mediacje przybierają na sile i stają coraz bardziej powszechne. Dlaczego? Dlatego, że społeczeństwo zaczyna być bardziej świadome, dojrzałe i nie chce marnować czasu na wieloletnie spory sądowe, z niewiadomym skutkiem. Ludzie uświadamiają sobie, że wzajemne ustępstwa wypracowane w toku mediacji są znacznie większą korzyścią aniżeli niepewna przyszłość, która po kilku latach ostatecznie staje się klęską dla jednej i drugiej strony.

5 kroków do skutecznej ugody

Najtrudniejszy pierwszy krok…

krok to powzięcie wiedzy co do rzeczywistego charakteru mediacji. Przede wszystkim uświadomienie sobie, że mediacje są dobrowolną (nie obowiązkową) alternatywą rozstrzygania sporów, usankcjonowaną przez przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Każdy, kto ma roszczenie i każdy przeciwko komu formułowane jest roszczenie może na każdym etapie sporu podejmować próby przekierowania go na drogę polubownych rozmów, negocjacji. Podejmując rozmowy nic nie tracisz, nic też nie musisz. Bez presji i oczekiwań, z nadzieją i stoickim podejściem;
krok to zorientowanie się na fakt, że wszystko co jest omawiane w toku mediacji, czy proponowane w ramach ugody – pozostaje tajemnicą, strony nie mogą wykorzystywać tych wiadomości przeciwko sobie, gdyż jest to bezskuteczne;
krok to uświadomienie stron sporu, że podczas mediacji mają znacznie większą swobodę zarówno co do formułowanych wypowiedzi, jak i stawianych propozycji. Strony muszą wiedzieć, że postępowanie sądowe jest sformalizowane, ma ramy czasowe i opiera się na konkretnych dowodach, a wyrok musi być rzeczowy i wykonalny. Nie ma tam miejsca na swobodną wypowiedź, wzajemne żale, pretensje i podniesienie okoliczności, które dla stron mają znaczenie, ale z merytorycznego punktu widzenia postępowania sądowego są bez żadnego znaczenia;
krok to świadomość, że koszty mediacji zawsze są mniejsze od kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Strony pokrywają je po połowie, po równo dokonując płatności na konto mediatora. Nie ma wygranych i przegranych;
krok to dobry mediator, posiadający doświadczenie praktyczne i teoretyczne, który jest w stanie przy użyciu odpowiednich instrumentów rozmawiać ze stronami, ale też słuchać i nakierować tak, aby jedna i druga strona zyskała w miarę możliwości jak najwięcej.

Mediacja sądowa a prywatna – jakie są różnice?

Mediacje mogą być prowadzone na zlecenie Sądu w toku postępowania sądowego lub prywatnie, na podstawie umowy z mediatorem. Koszty mediacji zależą od tego, czy są to mediacje sądowe, czy prywatne.

Ugoda przed mediatorem ma moc wyroku

Pamiętaj, że już przed wytoczeniem postępowania możesz zgłosić się do mediatora i umówić wspólną wizytę, aby podjąć próbę pozasądowego rozstrzygnięcia sprawy. W kancelarii mediatora możecie zawrzeć ugodę, która następnie zatwierdzona przez Sąd na posiedzeniu niejawnym ma moc orzeczenia sądowego. W każdej sprawie istnieje pole do negocjacji, również w sprawach dotyczących rozwodu, alimentów, kontaktów z dzieckiem, spraw pracowniczych, spadkowych. Mediacje pozwalają na zatrzymanie eskalującego konfliktu i jego negatywnych skutków.

Obowiązek dążenia do polubownego rozwiązania sporu

Co więcej, w toku już zawisłego postępowania Sąd w pierwszej kolejności ma obowiązek dążyć w każdym jego stanie do ugodowego załatwienia, w szczególności przez nakłanianie stron do mediacji. Zgodnie z art. 1838 § 4 KPC przewodniczący może wezwać strony do udziału w spotkaniu informacyjnym dotyczącym polubownych metod rozwiązywania sporów, w szczególności mediacji. Spotkanie informacyjne może prowadzić sędzia, referendarz sądowy, urzędnik sądowy, asystent sędziego lub stały mediator.

Radca Prawny Katarzyna Brodziak – radca prawny, adwokat, mediator sądowy, założycielka Kancelarii prawnej i mediacyjnej Brodziak z siedzibą w Częstochowa. Moim celem jest, by nie żałowali Państwo przekroczenia progu mojej Kancelarii, do której serdecznie zapraszam.

15 styczeń 2026

Separacja prawna, a separacja faktyczna – porównanie

Katarzyna Brodziak Prawo

Rozwód z prawnego punktu widzenia to definitywne zakończenie małżeństwa, ze wszystkimi jego konsekwencjami, czy to w zakresie majątku wspólnego, czy też dziedziczenia. Rozwód powoduje, że byt małżeński przestaje istnieć i w świetle prawa byli małżonkowie stają się dla siebie obcymi osobami. Prawomocne orzeczenie rozwodu powoduje, że skutku w postaci ustania więzi małżeńskich nie można cofnąć, co oznacza, że jeżeli byli małżonkowie ponownie chcą tworzyć małżeństwo, muszą skorzystać powtórnie z całej procedury zawarcia związku małżeńskiego.

Separacja jako alternatywa dla rozwodu

W znacznej części postępowań sądowych małżonkowie wnoszą konsekwentnie o orzeczenie przez Sąd rozwodu, a zatem o zakończenie ich związku w pełnym tego słowa znaczeniu. Istnieją jednak takie sytuacje, kiedy strony nie są gotowe na trwałe zakończenie małżeństwa. Stać za tym mogą przeróżne okoliczności, poczynając od względów religijnych, a kończąc na bardziej złożonych emocjonalnie relacjach. Ustawodawca wychodząc naprzeciw takich osób, z uwzględnieniem zasady trwałości małżeństwa wprowadził do regulacji prawnych alternatywę w postaci instytucji separacji.

Przesłanki orzeczenia separacji i szansa na pojednanie

Przypomnijmy, że jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód. Przesłankami zatem rozwodu są zupełność i trwałość rozpadu trwającego związku. Jeżeli pomiędzy małżonkami zaistniał zupełny rozkład, ale nie nosi on cech trwałości nie możemy mówić o rozpadzie pożycia, a co za tym idzie o możliwości orzeczenia rozwodu. Wymogi do zastosowania instytucji separacji w porównaniu z wymogami do instytucji rozwodu są więc mniej rygorystyczne. W przypadku separacji konieczne jest wystąpienie wyłącznie zupełnego rozkładu pożycia, który nie musi być jednak, jak w wypadku rozwodu, trwały. W uproszczeniu, możemy przyjąć, że uzyskanie orzeczenia separacji jest nieco łatwiejsze od uzyskania samego rozwodu. Ustawodawca omijając przesłankę trwałości rozkładu miał na uwadze restytucyjny charakter separacji, ponieważ istnieje jeszcze szansa na powrót małżonków do wspólnego pożycia. W przeciwieństwie do orzeczenia rozwodu, w przypadku separacji małżonkowie mogą żądać jej zniesienia i kontynuować swój związek małżeński.

Separacja faktyczna a brak skutków prawnych

W terminologii powszechnej funkcjonują dwa rodzaje separacji, separacja sądowa (prawna) oraz tzw. separacja faktyczna. Pomimo tego, że brzmią podobnie nie mają tych samych skutków prawnych.

W logicznej konsekwencji, separacja faktyczna w istocie poprzedza separację sądową, ale nie jest uregulowana przez przepisy. Jest to zatem sytuacja, kiedy małżonkowie realnie przestali żyć jak małżeństwo i realizować względem siebie wynikające z istoty małżeństwa- obowiązki, ale nie jest to potwierdzone wyrokiem. Jak wskazał w uzasadnieniu uchwały z 7.08.1974 r., III CZP 46/74 Sąd Najwyższy: „Obowiązujące prawo rodzinne nie normuje, jak wiadomo, skutków prawnych faktycznej separacji małżonków. W zasadzie więc w czasie tej separacji trwają wszystkie skutki wynikające z zawarcia małżeństwa, w szczególności obowiązek małżonków wzajemnej pomocy i zaspokajania potrzeb rodziny’’. Separacja faktyczna nie pociąga za sobą żadnych skutków prawnych pomimo, że małżonkowie od lat nie utrzymują ze sobą kontaktów i żyją już w innych związkach. Z prawnego punktu widzenia nadal po sobie dziedziczą i mogą być pociągnięci do wzajemnej odpowiedzialności.

Zasady orzekania separacji sądowej (prawnej)

Separacja sądowa (prawna), jak sama nazwa wskazuje musi zostać przeprowadzona w Sądzie, który orzeka ją wyrokiem. Zgodnie z art. 611 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

1. Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd orzekł separację.
2. Jednakże mimo zupełnego rozkładu pożycia orzeczenie separacji nie jest dopuszczalne, jeżeli wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
3. Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może orzec separację na podstawie zgodnego żądania małżonków.

Skutki separacji orzeczonej przez sąd

Orzeczenie separacji sądowej ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jednak małżonek pozostający w separacji nie może zawrzeć małżeństwa.

Radca Prawny Katarzyna Brodziak – radca prawny, adwokat, mediator sądowy, założycielka kancelarii prawnej radcy prawnego i mediatora z siedzibą w Częstochowa. Moim celem jest, by nie żałowali Państwo przekroczenia progu mojej Kancelarii, do której serdecznie zapraszam.

8 grudzień 2025

Najczęstsze błędy podczas mediacji: Czego unikać, aby mediacja się powiodła?

Katarzyna Brodziak Prawo

Czy mediacje mają prawo bytu w przypadku, gdy zwaśnione strony są pełne negatywnych emocji, żalu i rozgoryczenia? Czy podejmowanie rozmów i negocjacji ma jakikolwiek sens w przypadku przedsiębiorców, gdy nienależycie wykonane umowy i nieopłacone faktury budzą frustrację? Czy mediacje to nie strata czasu?

To są najczęstsze dylematy stron, które stają przed wyborem podjęcia próby mediacji, a toczeniem postępowania sądowego.

Najczęstsze błędy stron, które pozostają w konflikcie

Jest odgórne założenie, że jeśli sami nie byli w stanie osiągnąć porozumienia na etapie przedsądowym, to tym bardziej nie zmieni tego mediator. Tymczasem, wbrew pozorom, udział w sporze obcej osoby trzeciej, bezstronnej z odpowiednim przygotowaniem i podejściem potrafi odwrócić bieg sprawy o przysłowiowe 180 stopni. W większości spraw okazuje się, że brak konsensusu nie wynika ze złej woli stron, a z totalnego braku zrozumienia, niedopowiedzeń, czy złej interpretacji słów adwersarza. Każdy, kto jest w konflikcie, mimo wszystko tego konfliktu nie chce, gdyż wiąże się to ze złymi emocjami, czasem i stratą pieniędzy, a tego nikt nie lubi. W mediacjach nie ma przegranych i wygranych, ugoda mediacyjna polega na wzajemnych ustępstwach, które w ogólnym rozrachunku i tak są bardziej opłacalne aniżeli kontynuowanie długoletniego, ale przede wszystkim niepewnego w rozstrzygnięciu, sporu. Są to wspólnie wypracowane ustępstwa, które strony są w stanie ponieść, aby osiągnąć spokój, stabilność emocjonalną, ale również finansową oraz zamknąć ten rozdział życia i pójść dalej.

Mediacje prowadzone są pomiędzy stronami pozostającymi w konflikcie, posiadającymi wzajemne roszczenia i pretensje. To powoduje, że spotkanie mediacyjne z reguły zaczyna się w napiętej atmosferze z osobami wrogo do siebie nastawionymi. Każdy ma bowiem swoje racje, o których nieomylności jest przekonany, każdy ma swoją perspektywę i opinię, z których nie chce rezygnować, każdy nosi w sobie urazę, wzajemne żale za to, co się wydarzyło, co było, za wypowiedziane – często w emocjach – słowa. Gdy ludzie pozostają w permanentnym konflikcie, często wynikającym z niedopowiedzeń i złej interpretacji to wizyta u mediatora i świadomość, że spotkanie jest ściśle związane ze sporem, powoduje buńczuczne nastawienie stron i założenie, że się i tak nie zostanie zrozumianym. Przede wszystkim jednak strony przychodzą z przeszłością, z tym, co się już wydarzyło, co zostało zapamiętane i mowa tu o tych złych wspomnieniach, które zupełnie przesłoniły wszystkie te momenty, które były dobre.

Tymczasem, aby zrobić krok do przodu i zmienić coś w istniejącym i zastygłym sporze, musimy wypracować w sobie świadomość, że przeszłości już nie ma, a przyszłość jeszcze nie istnieje. Jesteśmy tu i teraz i na tym należy się skupić, biorąc pod uwagę swoje najlepsze interesy. Dostrzeganie tego, co jest tu i teraz wymaga mentalnej samodyscypliny, przynosi wytchnienie, spokój i ulgę, a to otwiera drzwi do porozumienia, ugody i pozwala zrobić kolejne kroki w życiu.

„Najbardziej intensywne konflikty, jeżeli zostaną rozwiązane, pozostawiają po sobie poczucie bezpieczeństwa i wewnętrznego spokoju, którego nie można łatwo zakłócić. To właśnie te intensywne konflikty i ich konwergencja tworzą prawdziwe i trwałe podstawy osobowości”.
— Carl G. Jung

Mediacje to również czas, kiedy każdy może powiedzieć to, co chce i może mieć pewność, że nie zostanie zakrzyczany, zanim skończy. Mediator jest gospodarzem postępowania i pilnuje, aby strony dały sobie możliwość pełnego wypowiedzenia się, ale przy tym czuwa nad tym, aby zostały właściwie zrozumiane bez własnych nadinterpretacji, czy przeinaczeń. Jednak każdy przystępując do rozmów i mediacji musi zrozumieć, że krzykiem i narzucaniem własnej woli bez chęci, chociażby podjęcia próby zrozumienia perspektywy drugiej strony, nie pozwoli na żaden krok.

„Człowiek musi wypracować metodę rozwiązywania wszelkich konfliktów międzyludzkich, która odrzuca zemstę, agresję i odwet”.
— Martin Luther King Jr.

Mediacje są dobrowolne, nie są przymusem, a ich podjęcie do niczego nie zobowiązuje. Wszystko, co zostanie wypowiedziane podczas mediacji nie może zostać ujawnione i wykorzystane przeciwko drugiej stronie.

W biznesie i w życiu nie dostaniesz tego, na co zasługujesz, dostaniesz to, co wynegocjujesz.

Chester L. Karrass

Obyśmy nigdy nie negocjowali w strachu, ale obyśmy również nigdy nie bali się negocjować.

John F. Kennedy

Radca Prawny Katarzyna Brodziak – radca prawny, mediator sądowy, adwokat, założycielka kancelarii prawnej radcy prawnego i mediatora z siedzibą w Częstochowa. Moim celem jest, by nie żałowali Państwo przekroczenia progu mojej Kancelarii, do której serdecznie zapraszam.

radca prawny Katarzyna Brodziak - mediacje

1 grudzień 2025

Koszty mediacji – ile kosztuje mediator i czy to się opłaca?

Katarzyna Brodziak Prawo

Mediacje są dobrowolną alternatywą rozstrzygania sporów, usankcjonowaną przez przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Każdy, kto ma roszczenie i każdy przeciwko komu formułowane jest roszczenie, może na każdym etapie sporu podejmować próby przekierowania go na drogę polubownych rozmów, negocjacji. Mediacje mogą być prowadzone w każdej sprawie, poczynając od spraw rodzinnych po sprawy gospodarcze, a wszystko, co jest w ich toku omawiane, czy proponowane pozostaje tajemnicą, strony nie mogą wykorzystywać tych wiadomości przeciwko sobie. Podczas mediacji strony mają znacznie większą swobodę zarówno co do formułowanych wypowiedzi, jak i stawianych propozycji. Musimy pamiętać, że postępowanie sądowe jest sformalizowane i opiera się na konkretnych dowodach, a wyrok musi być rzeczowy i wykonalny.

Koszty mediacji

Koszty mediacji są zawsze mniejsze od kosztów prowadzonego postępowania sądowego i to nie ulega wątpliwości. Strony pokrywają je po połowie, dokonując płatności na konto mediatora.

Mediacje mogą być prowadzone na zlecenie Sądu w toku postępowania sądowego lub prywatnie, na podstawie umowy z mediatorem. Koszty mediacji zależą od tego, czy są to mediacje sądowe, czy prywatne.

Jeżeli strony decydują się na mediacje prywatne, to koszty ustala się indywidualnie i bezpośrednio z mediatorem prowadzącym sprawę. Dlatego przed podjęciem mediacji, najlepiej jest zapytać o tę kwestię w kancelarii mediacyjnej.

Jeśli mediacje prowadzone są na podstawie postanowienia Sądu, po wszczęciu postępowania sądowego, mediator obowiązany jest stosować stawki określone w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości wynagrodzenia i podlegających zwrotowi wydatków mediatora w postępowaniu cywilnym z dnia 20 czerwca 2016r.

Zgodnie z § 2 ww. rozporządzenia:

W sprawach o prawa majątkowe wynagrodzenie mediatora wynosi 1% wartości przedmiotu sporu, jednak nie mniej niż 150 złotych i nie więcej niż 2000 złotych za całość postępowania mediacyjnego
W sprawach o prawa majątkowe, w których wartości przedmiotu sporu nie da się ustalić, oraz w sprawach o prawa niemajątkowe wynagrodzenie mediatora za prowadzenie postępowania mediacyjnego wynosi za pierwsze posiedzenie 150 złotych, a za każde kolejne – 100 złotych, łącznie nie więcej niż 450 złotych.

3 Zwrotowi podlegają udokumentowane i niezbędne wydatki mediatora poniesione w związku z przeprowadzeniem mediacji na pokrycie kosztów:

1)przejazdów – w wysokości i na warunkach określonych w przepisach dotyczących wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej;

2)wynajmu pomieszczenia niezbędnego do przeprowadzenia posiedzenia mediacyjnego, w wysokości nieprzekraczającej 70 złotych za jedno posiedzenie;

3)korespondencji, w wysokości nieprzekraczającej 30 złotych.

Zgodnie z art. 1835 kodeksu postępowania cywilnego:

1. Mediator ma prawo do wynagrodzenia i zwrotu wydatków związanych z przeprowadzeniem mediacji, chyba że wyraził zgodę na prowadzenie mediacji bez wynagrodzenia. Wynagrodzenie i zwrot wydatków obciążają strony.
2. Należności, o których mowa w § 1, mediator pobiera bezpośrednio od stron.
3. Należności, o których mowa w § 1, w części niewypłaconej przez strony, na wniosek mediatora ustala i przyznaje mediatorowi sąd. We wniosku mediator wskazuje wysokość niewypłaconych należności i zamieszcza oświadczenie o ich niewypłaceniu.
4. Przed przystąpieniem do postępowania mediacyjnego mediator poucza strony o kosztach postępowania mediacyjnego i sposobie pobrania należności mediatora.

3 listopad 2025

Rozwód bez podziału majątku – jakie są konsekwencje i czy warto tak robić?

Katarzyna Brodziak Prawo

Ile ludzi, tyle historii – różne doświadczenia, losy i perspektywy powodują, że nie zawsze małżonkom, którzy opuszczają wspólny majątek zależy na jego odzyskaniu w przypadającym im udziale. Czasem znacznie ważniejsze – ponad wszelkie dobra materialne, staje się uwolnienie z nieszczęśliwego małżeństwa, gdzie konflikty i negatywne emocje dominują nad miłością i wzajemnym szacunkiem, a ucieczka od toksycznego środowiska jest szansą na odzyskanie kontroli nad własnym życiem, pełnym możliwości oraz osobistego rozwoju z osiągnięciem spokoju, stabilizacji i poczucia odzyskania utraconych wartości.

Rozwód, a podział majątku wspólnego.

Rozwód, a podział majątku wspólnego to z reguły dwie odrębne sprawy, które wbrew pozorom, mogą nie mieć ze sobą żadnego związku. W klasycznym przykładzie, małżonkowie najpierw przeprowadzają postępowanie sądowe o rozwód, a następnie decydują w jaki sposób chcą rozstrzygnąć temat ich wspólnego majątku. Każdy rozwód musi odbyć się w Sądzie, bowiem w obecnie obowiązujących realiach, nie ma innych instrumentów prawnych mogących skutecznie rozwiązać węzeł małżeński. Z kolei podział majątku wspólnego można przeprowadzić również u notariusza, pod warunkiem że małżonkowie są zgodni co do sposobu tego podziału.

Zobacz więcej o podziale majątku przy rozwodzie w naszym artykule: https://kancelaria-brodziak-grzyb.pl/2017/09/10/podzial-majatku-przy-rozwodzie/

Czy po wyroku rozwodowym muszę przeprowadzać postępowanie o podział majątku wspólnego?

Nie. Po zakończeniu sprawy o rozwód nie ma prawnych wymogów podziału majątku wspólnego. Małżonkowie w istocie sami decydują, czy chcą dzielić zgromadzony majątek i kiedy. Mogą to zrobić nawet wiele lat po rozwodzie, bez obaw o przedawnienie. Mogą również nigdy nie przeprowadzać takiego postępowania, jednak należy liczyć się z konsekwencjami takiego stanu rzeczy.

Spotykam się, wcale nie rzadko z sytuacjami, w których Klient/ka do Kancelarii zgłasza się w sprawie o podział majątku wspólnego będąc już wiele lat po rozwodzie, czasem nawet 20-30 lat. I co ciekawe, powodem tego nie jest chęć osiągnięcia korzyści majątkowej z dawno zapomnianego majątku wspólnego, czy też nagła chęć podzielenia się nim z byłym małżonkiem, a konieczność uregulowania aktualnego stanu prawnego nieruchomości lub o zgrozo – korespondencja od Komornika.

Musisz bowiem wiedzieć, że będąc w związku małżeńskim w ustroju wspólności majątkowej, co do zasady wszystko co nabywacie w trakcie trwania małżeństwa jest wasze wspólne. Jeśli jesteście współwłaścicielami nieruchomości to odpowiadacie za nią wspólnie, niezależnie od tego kto ją zajmuje. Oznacza to, że nawet jeśli opuściłeś/aś dotychczasowe miejsce wspólnego zamieszkania (mieszkanie, dom), które jest waszym wspólnym majątkiem, a nie dokonałeś podziału to nie zwalnia Cię to z obowiązku uiszczania stałych opłat związanych z nieruchomością. Może się zatem okazać, że po latach od wyprowadzki, zapuka do Ciebie komornik, gdy okaże się, że były małżonek nie uiszczał np. obowiązujących opłat czynszowych, doprowadzając tym samym do zadłużenia.

Brak dokonania formalnego podziału majątku wspólnego będzie również kłopotem w przypadku chęci zbycia prawa do nieruchomości, czyli sprzedaży lub darowizny. Jeśli były małżonek wciąż widnieje w księgach wieczystych lub dokumentach własności, nie uda nam się sprzedać lub darować domu, czy mieszkania bez jego zgody i osobistego udziału.

Nie należy zatem zostawiać spraw wspólnego majątku bez rozstrzygnięcia. Jeśli nawet nie chcesz od byłego małżonka/małżonki podziału majątku, czy spłaty to spotkaj się z nim/nią u notariusza w celu nieodpłatnego przekazania mu swojego udziału, tak aby uwolnić się od odpowiedzialności za koszty związane z jej eksploatacją i potencjalnych problemów.

Radca Prawny Katarzyna Brodziak – radca prawny, mediator sądowy, pozaetatowy członek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, założycielka kancelarii prawnej Brodziak-Grzyb z siedzibą w Częstochowa. Moim celem jest, by nie żałowali Państwo przekroczenia progu mojej Kancelarii, do której serdecznie zapraszam.

1 październik 2025

Mediacja, a rozprawa sądowa – którą drogę wybrać?

Katarzyna Brodziak Prawo

Istnieją sprawy, które można rozwiązać w drodze wzajemnych ustępstw, wypracowanych podczas wspólnych rozmów, negocjacji, mediacji. Często bywa tak, że osiągnięcie szybkiego konsensusu pozwala na zaoszczędzenie stronom czasu, ale przede wszystkim środków finansowych i jest zdecydowanie atrakcyjniejszym rozwiązaniem, aniżeli prowadzenie długoletnich, męczących sporów sądowych, które w ostatecznym rozrachunku i tak nie przynoszą żadnej ze stron – oczekiwanych rezultatów. Liczne sprawy sądowe, zbyt mała ilość sędziów, biegłych i specjalistów powodują, że Sądy są przeciążone, a sprawy toczą się latami. Oczekiwanie na wyrok jest dla wielu gehenną, w którą zaangażowane są niejednokrotnie całe rodziny, najbliżsi. Wiele spraw jest sporym polem do prowadzenia mediacji, podczas których można w sposób nieskrępowany wypowiedzieć swoje wzajemne żale i pretensje, które często pozwalają stronom na zupełnie inny pogląd sytuacji. Mediacje mają tez na celu łagodzenie istniejącego konfliktu, a nie jego eskalowanie. Pozwalają również zorientować się stronom, co mogą zyskać, a co stracić na długoletnim, wykańczającym procesie. Zgodnie z art. 5 kodeksu postępowania cywilnego w sprawach, których zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd dąży w każdym stanie postępowania do ich ugodowego załatwienia, w szczególności przez nakłanianie stron do mediacji.

Jak trafić ma mediacje?

Mediacje mogą być prowadzone dwojako, albo prywatnie – poza postępowaniem sądowym na podstawie umowy z mediatorem, albo na podstawie postanowienia Sądu, za zgodą obu Stron po wszczęciu postępowania sądowego. Ugoda wypracowana w toku takich mediacji podlega zatwierdzeniu przez Sąd.

Podstawową zasadą każdej mediacji jest dobrowolność, nikt nie może zostać zmuszony do mediowania. Mediacje są poufne i wszystko, co było ich przedmiotem, nie może zostać wykorzystane przeciwko stronom.

Najczęstszą formą mediowania są mediacje, które prowadzone są na zlecenie Sądu już po wytoczeniu powództwa. Mediator wyznaczany jest z listy mediatorów stałych, który spotyka się ze stronami i podejmuje próby wypracowania ugody. Treść ugody przesyłana jest wówczas przez mediatora do Sądu i Sąd zatwierdzając ugodę, umarza postępowanie sądowe.

Mediacje można również prowadzić poza postępowaniem sądowym

Mediacje mogą być prowadzone wyłącznie za zgodą i przy udziale obu stron. Jeżeli stronom uda się osiągnąć porozumienie, tak sporządzoną ugodę przekazuje się do Sądu wraz z wnioskiem o jej zatwierdzenie.

Przykładem może być planowany przez strony rozwód. Jeśli małżonkowie chcą rozwieść się polubownie, czują, że są w stanie wypracować wspólnie obowiązkowe punkty rozwodu, tak aby sprawa odbyła się szybko i sprawnie bez wyciągania przysłowiowych ”brudów” – to spotkanie z mediatorem jest bardzo dobrym i często praktykowanym rozwiązaniem. Mediator wyjaśnia stronom cały proces i sporządza treść ugody, którą następnie strony przedkładają w Sądzie celem wydania wyroku zgodnego z jej postanowieniami. W ostatnim czasie mediacje przybierają na sile, strony chętnie siadają do stołu mediacyjnego, aby rozmawiać i osiągnąć porozumienie, co pozwala zaoszczędzić koszty i czas, a także ostudzić towarzyszące emocje.

Rozwód w zdecydowanej większości niesie za sobą konieczność uregulowania spraw związanych z małoletnimi wspólnymi dziećmi małżonków. W tym kontekście tym większego znaczenia nabiera mediacja i próba osiągnięcia przez małżonków wspólnych rozwiązań. Każda ze spraw w istocie nadaje się do mediowania, w ostatnim czasie, aby uniknąć długotrwałego postępowania sądowego, strony decydują się na mediacje w sprawach alimentów, kontaktów z dziećmi, rozwodu etc. W przypadku gdy strona, po zawarciu ugody, w ramach mediacji prowadzonej na podstawie umowy o mediację, wystąpi do sądu z wnioskiem o zatwierdzenie ugody, mediator składa protokół w sądzie, który byłby właściwy do rozpoznania sprawy według właściwości ogólnej lub wyłącznej.

Każdy mediator powinien zachować bezstronność przy prowadzeniu mediacji

Postępowanie mediacyjne nie jest jawne. Mediator, strony i inne osoby biorące udział w postępowaniu mediacyjnym są obowiązane zachować w tajemnicy fakty, o których dowiedziały się w związku z prowadzeniem mediacji. Strony mogą zwolnić mediatora i inne osoby biorące udział w postępowaniu mediacyjnym z tego obowiązku. Bezskuteczne jest powoływanie się w toku postępowania przed sądem lub sądem polubownym na propozycje ugodowe, propozycje wzajemnych ustępstw lub inne oświadczenia składane w postępowaniu mediacyjnym.

Radca Prawny Katarzyna Brodziak Częstochowa – radca prawny, adwokat, mediator sądowy, założycielka kancelarii prawnej Brodziak-Grzyb z siedzibą w Częstochowa. Moim celem jest, by nie żałowali Państwo przekroczenia progu mojej Kancelarii, do której serdecznie zapraszam.

Siedziba Kancelarii (radca prawny, adwokat) znajduje się w Częstochowie przy ul. Dąbrowskiego 26 lok. 2, jednakże zasięg terytorialny i termin świadczonych usług jest dostosowany do potrzeb naszych Klientów. Jeżeli mieszkasz w takich miejscowościach jak Częstochowa Blachownia, Janów, Kamienica Polska, Kłobuck, Kłomnice, Konopiska, Kruszyna, Krzepice, Lipie, Miedźno, Mstów, Mykanów, Olsztyn, Opatów, Panki, Poczesna, Popów, Przystajń, Rędziny, Starcza i Wręczyca Wielka, Lubliniec, Boronów, Ciasna, Herby, Kochanowice, Koszęcin, Pawonków i Woźniki, Myszków, Dąbrowa Zielona, Irządze, Koniecpol, Koziegłowy, Kroczyce, Lelów, Niegowa, Poraj, Przyrów, Szczekociny, Włodowice i Żarki – to Sądem, który będzie właściwy do przeprowadzenia postępowania, będzie Sąd Okręgowy w Częstochowie.

25 sierpień 2025

Nabycie nieruchomości do majątku osobistego w trakcie małżeństwa – czy to możliwe?

Katarzyna Brodziak Prawo

Jak to jest z tym majątkiem w trakcie trwania małżeństwa?

Kodeks rodzinny i opiekuńczy rozróżnia majątek wspólny małżonków i majątek osobisty każdego z małżonków. Majątek wspólny, to taki majątek, który na wypadek sprawy o podział majątku między małżonkami podlegać musi podziałowi, rozliczeniu i odpowiednim spłatom. Majątek osobisty jest majątkiem wyłącznie tego małżonka, do którego należy i nie podlega w żadnym zakresie podziałowi, a drugi małżonek nie może czynić sobie do niego jako takich roszczeń. Często potocznie przyjmuje się, że będąc w małżeństwie i posiadając tak zwaną wspólność majątkową wszystko jest wspólne, a jakiekolwiek nabycie nowych składników w tym czasie, wchodzi do majątku wspólnego. Nie zawsze jednak tak musi być i pomimo pozostawania w małżeństwie, w którym dodatkowo panuje ustrój wspólności małżeńskiej – można stać się wyłącznym właścicielem składnika majątkowego, nie dzieląc go z małżonkiem.

Zgodnie z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym

1. Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny).Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Kodeks w § 2 przedstawia otwarty katalog składników, które należą do majątku wspólnego i są to m.in.:

1)pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;

2)dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;

3)środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;

4)kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1230, 1429, 1672 i 1941);

5)środki zgromadzone na koncie OIPE w rozumieniu art. 2 pkt 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1238 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu emerytalnego (OIPE) (Dz.Urz. UE L 198 z 25.07.2019, str. 1) oraz na subkoncie OIPE w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o ogólnoeuropejskim indywidualnym produkcie emerytalnym (Dz.U. poz. 1843) każdego z małżonków.

Co zatem jest majątkiem osobistym?

W tym zakresie przepisy również formułują katalog, zgodnie z którym do majątku osobistego należą:

1)przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;

2)przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;

3)prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;

4)przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;

5)prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;

6)przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb, lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;

7)wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;

8)przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;

9)prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;

10)przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Powszechnie się wie, że to, co nabyliśmy przed zawarciem związku małżeńskiego, należy faktycznie do majątku osobistego i nie podlega podziałowi.

Nabycie majątku osobistego w małżeństwie

Jednak również będąc w małżeństwie, w którym panuje wspólnota małżeńska możesz nabyć majątek, który będzie wyłącznie twoim majątkiem osobistym. W praktyce najczęściej dzieje się to poprzez darowizny na rzecz wyłącznie jednego małżonka i poprzez dziedziczenie. Gromadzenie majątku w ten sposób powoduje, że nie musisz dzielić się nim z małżonkiem.

Musisz jednak pamiętać, że przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonków są objęte wspólnością ustawową także w wypadku, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił.

W kontekście majątku osobistego, wiedzieć również musisz, że w myśl art. 45 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

1. Każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.
2. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.
3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego.

Siedziba Kancelarii (radca prawny, adwokat) znajduje się w Częstochowie przy ul. Dąbrowskiego 26 lok. 2, jednakże zasięg terytorialny i termin świadczonych usług jest dostosowany do potrzeb naszych Klientów. Jeżeli mieszkasz w takich miejscowościach jak Częstochowa Blachownia, Janów, Kamienica Polska, Kłobuck, Kłomnice, Konopiska, Kruszyna, Krzepice, Lipie, Miedźno, Mstów, Mykanów, Olsztyn, Opatów, Panki, Poczesna, Popów, Przystajń, Rędziny, Starcza i Wręczyca Wielka, Lubliniec, Boronów, Ciasna, Herby, Kochanowice, Koszęcin, Pawonków i Woźniki, Myszków, Dąbrowa Zielona, Irządze, Koniecpol, Koziegłowy, Kroczyce, Lelów, Niegowa, Poraj, Przyrów, Szczekociny, Włodowice i Żarki – to Sądem, który będzie właściwy do przeprowadzenia postępowania, będzie Sąd Okręgowy w Częstochowie.